20 Koron Dania Chrystian X Złota Moneta | 1913 - 1917

20 Koron Dania Chrystian X Złota Moneta — historyczna duńska 20-koronówka Skandynawskiej Unii Monetarnej (1913-1917) z portretem długobrodatego króla Chrystiana X i mintmarkiem ♥ Mennicy Królewskiej Kopenhaga

20 Koron Krystian X Dania to historyczna duńska moneta złota Skandynawskiej Unii Monetarnej (Skandynawska Unia Monetarna, SMU, 1873-1924) bita w Mennicy Królewskiej Kopenhaga (Den Kongelige Mønt) w latach 1913-1917 — bardzo krótkim okresie panowania Krystiana X przed zawieszeniem wymienialności złota podczas I wojny światowej. Masa brutto 8,9606 g, czyste złoto 8,0645 g, próba 900/1000, średnica 23,0 mm, grubość ok. 1,5 mm, nominał 20 koron duńskich (legal tender Dania do 1924 r.). Awers prezentuje portret Krystiana X z długą brodą w lewym profilu — projekt głównego medaliera Mennicy Kopenhaga Heinricha Goldschmidta — z legendą CHRISTIAN X DANMARKS KONGE (Krystian X, Król Danii). Rewers — herb królewski Danii (3 lwy w polu błękitnym z 9 sercami) z koroną nad tarczą, motto nad herbem, nominał 20 KRONER i rok wybicia. Mintmark ♥ (serce) — sygnatura Mennicy Królewskiej Kopenhaga od 1842 r. Status VAT exempt UE (Dyrektywa 2006/112/WE art. 344), NIE CGT-free UK, NIE IRA-eligible USA. Premia rynkowa typowo 8-15% nad spot (niższa płynność wtórna niż 20F LMU, ale rzadsza wśród historycznych — wartość kolekcjonerska). Mennica Kopenhaga LBMA Good Delivery od 1962 r.

Specyfikacja techniczna

Dlaczego 20 Koron Krystian X zasługuje na miejsce w portfelu

• Historyczna moneta Skandynawskiej Unii Monetarnej — niska mintage 5 roczników (1913-1917): 20 Koron Krystian X jest historyczną monetą bitą tylko w 5 rocznikach (1913-1917) przed zawieszeniem wymienialności złota podczas I wojny światowej. To bardzo krótki okres produkcji w porównaniu z 20-koronówkami poprzednika Fryderyka VIII (1908-1912) lub francuskimi 20-frankówkami Latin Monetary Union (1869-1914, 45 lat) — co przekłada się na niższą całkowitą mintage i wyższą wartość kolekcjonerską. Dla zbieracza historycznych monet złota o pełnej legendzie Skandynawskiej Unii Monetarnej 20 Koron Krystian X uzupełnia portfel jako kontrastowa moneta krótkiego ostatniego okresu SMU.
• Skandynawska Unia Monetarna (SMU 1873-1924) — pierwsza nowoczesna unia monetarna północnej Europy: Skandynawska Unia Monetarna została utworzona w 1873 r. między Danią, Szwecją i Norwegią (Norwegia dołączyła w 1875 r. po unii personalnej ze Szwecją) jako jednolity system monetarny z koroną (krone/krona) jako wspólną walutą. SMU funkcjonowała przez 51 lat (1873-1924) i była jednym z dwóch wielkich projektów unii monetarnych XIX w. (obok Łacińskiej Unii Monetarnej LMU 1865-1927). Standard SMU: 1 korona = 0,403226 g czystego złota, parytet ustalony na podstawie wymienialności na 1 koronę = 1,125 g srebra (do 1873 r.). 20 Koron = 8,0645 g czystego złota o próbie 900/1000.
• Krystian X (1870-1947) — bohater oporu duńskiego podczas II WŚ: Krystian X panował 35 lat (14.05.1912 — 20.04.1947), w tym przez I i II wojnę światową. Jest powszechnie znany ze swojej postawy podczas niemieckiej okupacji Danii (9.04.1940 — 5.05.1945) — codziennie konno przejeżdżał ulicami Kopenhagi bez ochrony, co stało się symbolem cywilnego oporu Duńczyków. Popularna (choć historycznie niepotwierdzona) legenda mówi, że Krystian X miał nosić żółtą gwiazdę na znak solidarności z duńskimi Żydami — w rzeczywistości żółta gwiazda nie była wprowadzona w Danii (Niemcy próbowali, ale duński opór zapobiegł), ale legenda symbolizuje rzeczywistą rolę króla w ratowaniu duńskich Żydów (95% duńskich Żydów uratowanych przez przemyt do Szwecji w październiku 1943 r.).
• Mintmark ♥ — symbol Mennicy Królewskiej Kopenhaga od 1842 r.: Mennica Królewska Kopenhaga (Den Kongelige Mønt) używa charakterystycznego mintmarka w postaci serca (♥) od 1842 r. — kiedy została przeniesiona z pierwotnej lokacji (od 1623 r.) do nowego budynku w Kopenhadze. Serce jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych mintmarków europejskich (obok mintmarka A Paris, B Brussels, MO Mexico City, S San Francisco, P Philadelphia). Na rewersie 20 Koron Krystian X mintmark ♥ widnieje pod herbem królewskim Danii, obok inicjałów mintmastera (skrót imienia mistrza mennicy odpowiedzialnego za bicie w danym roczniku).
• VAT exempt UE — pełna efektywność w UE (Polska, Niemcy): 20 Koron Krystian X jako moneta legal tender Danii (do 1924 r.), o próbie 900/1000 (10% powyżej minimum 900) i wybita po 1800 r. — spełnia wszystkie kryteria Dyrektywy 2006/112/WE art. 344 dla VAT exempt EU. Cena rynkowa typowo 8-15% nad spot pozostaje poniżej 180% wartości złota, co potwierdza zwolnienie VAT. Dla rezydentów UE (Polska, Niemcy) zakup 20 Koron Krystian X w GoldInvest24 jest pełnym VAT-exempt — bez podatku VAT od ceny zakupu.

Historia Skandynawskiej Unii Monetarnej i panowania Krystiana X — od 1873 r. do 1947 r.

Skandynawska Unia Monetarna (Skandinaviska myntunionen po szwedzku, Skandinaviske møntunion po duńsku, Skandinavisk myntunion po norwesku) została utworzona w 1873 r. między Danią i Szwecją jako traktat monetarny ustanawiający koronę (krone/krona) jako wspólną walutę z jednolitym parytetem złota. Norwegia, będąca w unii personalnej ze Szwecją od 1814 r., dołączyła do SMU w 1875 r. — z tego powodu pierwsza norweska korona ma najmniejszy historyczny zasięg dat (1875-1914) z trzech krajów SMU. Standard SMU: 1 korona = 0,403226 g czystego złota, parytet ustalony na podstawie wymienialności na 2480 koron za kilogram czystego złota.

SMU funkcjonowała sprawnie w okresie pokoju 1873-1914 z pełną wymienialnością monet złota między Danią, Szwecją i Norwegią — duńskie 20 koron, szwedzkie 20 kronor i norweskie 20 kroner były wzajemnie akceptowane jako legal tender we wszystkich trzech krajach o jednakowej wartości złota (8,0645 g czystego złota). Wybuch I wojny światowej w sierpniu 1914 r. doprowadził do zawieszenia wymienialności złota wszystkich trzech krajów SMU (jak również większości innych krajów europejskich na standardzie złota — Wielka Brytania, Niemcy, Francja, Włochy, Imperium Rosyjskie). Formalne rozwiązanie SMU nastąpiło w 1924 r., kiedy Dania przeszła na nowy system monetarny i 20-koronówki złote nie były już bite.

Krystian X (Christian Carl Frederik Albert Alexander Vilhelm Glücksborg, 1870-1947) został królem Danii 14 maja 1912 r. po śmierci ojca Fryderyka VIII (panowanie 1906-1912, krótkie 6 lat). Krystian X panował 35 lat — w tym przez I wojnę światową (Dania neutralna), Wielki Kryzys (1929-1933), niemiecką okupację Danii (9.04.1940 — 5.05.1945, w ramach Operation Weserübung wraz z zajęciem Norwegii) i powojenną odbudowę (1945-1947). Krystian X był również królem Islandii w unii personalnej (1918-1944, do ogłoszenia republiki przez Islandię) — jako ostatni król duński Islandii.

Brat Krystiana X to Haakon VII Norwegii (Karl Frederik Christian Birger Glücksborg, 1872-1957) — pierwszy król niepodległej Norwegii po rozwiązaniu unii personalnej Norwegii ze Szwecją w 1905 r. Haakon VII panował 52 lata (1905-1957) — najdłuższe panowanie w nowoczesnej historii Norwegii. Bracia Glücksborg (z dynastii Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg) byli dwoma z najważniejszych skandynawskich monarchów XX wieku, kierując swoimi krajami przez obie wojny światowe. Norweski 20 kroner Haakon VII bity 1910 r. (jedyny rocznik, mintage ok. 30 000) jest dziś jedną z najrzadszych monet SMU na rynku kolekcjonerskim.

Mennica Królewska Kopenhaga (Den Kongelige Mønt) jest jedną z najstarszych aktywnych mennic europejskich — funkcjonuje od 1623 r. (założona przez króla Christiana IV). W 1842 r. została przeniesiona do nowego budynku w Kopenhadze i przyjęła charakterystyczny mintmark serca (♥). Mennica Kopenhaga uzyskała akredytację LBMA Good Delivery w 1962 r. — jedna z najwcześniejszych mennic skandynawskich na liście LBMA. W 1975 r. została włączona w strukturę Banku Narodowego Danii (Danmarks Nationalbank) jako oddział mennicy państwowej. W 2017 r. Bank Narodowy Danii ogłosił, że Mennica Kopenhaga zostanie zamknięta jako zakład produkcyjny — wszystkie nowoczesne duńskie monety obiegowe są obecnie bite na zlecenie przez fińską Suomen Rahapaja (FIN) lub inne europejskie mennice z akredytacją LBMA.

Awers — portret Krystiana X z długą brodą autorstwa Heinricha Goldschmidta

Awers monety 20 Koron Krystian X przedstawia portret króla w lewym profilu — w średnim wieku (ok. 43-47 lat w latach 1913-1917), z charakterystyczną długą brodą sięgającą ramion, ostro zarysowanym nosem i typowym dla rodu Glücksborg wyrazistym profilem. Wokół portretu znajduje się legenda CHRISTIAN X DANMARKS KONGE (duń. „Krystian X, Król Danii") — w pełnej formie nazwiska duńskiego, bez łacińskich skrótów typowych dla brytyjskich monet (DEI GRA REG). Pod portretem widnieje sygnatura artysty „HG" (Heinrich Goldschmidt) zgodnie z konwencją sygnowania portretów monarszych na monetach europejskich.

Heinrich Goldschmidt — główny medalier Mennicy Królewskiej Kopenhaga przełomu XIX i XX w., autor wzorów monet Skandynawskiej Unii Monetarnej dwóch kolejnych królów Danii: Fryderyka VIII (panowanie 1906-1912, 20-koronówki bite 1908-1912 z portretem łysiejącego króla z bokobrodami) i Krystiana X (panowanie 1912-1947, 20-koronówki bite 1913-1917 z portretem długobrodatego króla). Goldschmidt specjalizował się w realistycznych portretach monarszych w stylu XIX-wiecznej tradycji medalierskiej — z naciskiem na fizjonomiczną dokładność i charakterystyczne cechy każdego monarchy (broda, baki, profil nosa, charakter spojrzenia).

Długa broda Krystiana X jest charakterystycznym elementem jego portretów monarszych — zachował ją przez całe życie i była ona znakiem rozpoznawczym podczas niemieckiej okupacji Danii 1940-1945, kiedy król codziennie konno przejeżdżał ulicami Kopenhagi (Amalienborg → Christiansborg → Rosenborg → Amalienborg) bez ochrony, witany aplauzem Duńczyków. Niemiecki okupant nie odważył się dotknąć króla — uznawszy go za nietykalny symbol cywilnego oporu duńskiego (zarówno politycznie, jak i symbolicznie). Portret długobrodatego króla na 20 Koron 1913-1917 jest dla kolekcjonera europejskich monet historycznych natychmiast rozpoznawalnym wizerunkiem skandynawskiej monarchii XX wieku.

Portret Krystiana X na 20 Koron jest jakościowo wykonany — wymagający grawerski styl epoki ostatniej dekady przed I wojną światową prezentuje wszystkie typowe duńskie cechy: dokładność anatomiczna, czytelność legendy w pełnym profilu, kontrastowe pola i wysoki relief. Każdy z 5 roczników (1913-1917) używa nieznacznie zmodyfikowanego portretu z różnymi datami i wariantami inicjałów mintmastera pod portretem — co dla kolekcjonera tworzy możliwość zbierania całej krótkiej linii 1913-1917 z różnicami stylistycznymi.

Rewers — herb królewski Danii (3 lwy z 9 sercami) z koroną

Rewers monety 20 Koron Krystian X prezentuje herb królewski Danii — tarczę heraldyczną z 3 lwami w polu błękitnym z 9 sercami (czerwonymi „seerblade" — liście wodnych roślin lub serca, w zależności od interpretacji historycznej) i koroną nad tarczą. Wokół herbu znajduje się napis nominału 20 KRONER i rok wybicia (1913, 1914, 1915, 1916 lub 1917 w zależności od rocznika). Mintmark ♥ (serce) Mennicy Królewskiej Kopenhaga widnieje pod herbem królewskim, obok inicjałów mintmastera (skrót imienia mistrza mennicy odpowiedzialnego za bicie monet w danym roczniku — np. „GJ", „VBP" w zależności od rocznika).

Herb królewski Danii z 3 lwami w polu błękitnym jest najstarszym kontynuowanym herbem skandynawskim — pierwsze wzmianki o nim sięgają XII wieku (panowanie Kanuta VI Danii 1182-1202). Trzy lwy zwrócone w lewo, koronowane, kroczą jeden nad drugim w polu błękitnym usianym czerwonymi sercami (seerblade) — symbolem królewskim Danii od XIII w. Liczba sercu na herbie zmieniała się historycznie (do XX wieku występowała w różnych konfiguracjach), ale klasyczna wersja z 9 sercami została standaryzowana w XX wieku jako oficjalna wersja małego herbu królewskiego Danii.

Korona nad tarczą herbową na rewersie 20 Koron Krystian X jest koroną otwartą duńskiej tradycji heraldycznej — symbolem władzy monarszej. Pełny herb królewski Danii (Royal Coat of Arms, używany w pełnych formach do 1972 r., zmieniony przez Małgorzatę II) zawiera również trzymacze (dwie postaci dzikich ludzi z buławami) i kompletny system pól heraldycznych obejmujący Szlezwik, Holsztyn, Wandalów, Gotów, Oldenburgów i innych — ale na rewersie 20 Koron użyto tylko podstawowej tarczy z 3 lwami i koroną nad nią, ze względu na ograniczone pole monety (23,0 mm średnicy).

Tradycja herbu królewskiego Danii na rewersie monet złotych SMU została wybrana przez Mennicę Kopenhaga (wraz z autorem wzorów Heinrichem Goldschmidtem) jako naturalne dopełnienie portretu monarszego na awersie — klasyczna kompozycja medalierska XIX wieku łącząca personifikację monarchy (awers) z symbolem państwa (rewers). Ta sama konwencja jest używana na 20 Koron Fryderyka VIII (1908-1912) — co tworzy ciągłość stylistyczną duńskich 20-koronówek SMU od początku panowania Fryderyka VIII przez Krystiana X (do 1917 r., kiedy zawieszono wymienialność złota).

Na co zwrócić uwagę przy kupnie

Sprawdź rocznik monety 20 Koron Krystian X — bita była tylko w 5 rocznikach: 1913, 1914, 1915, 1916 i 1917. Każdy rocznik ma własną mintage, z najwyższymi nakładami w pierwszych latach (1913-1914) i znacznie niższymi w ostatnich latach (1916-1917, ze względu na zbliżające się zawieszenie wymienialności złota). Najrzadszy rocznik 1917 ma najniższą mintage i odpowiednio wyższą premię rynkową na rynku wtórnym. Oferta Mix Years (dowolny rocznik 1913-1917) jest typowo tańsza o 2-3% premii niż konkretny rzadszy rocznik 1916-1917.

Sprawdź mintmark ♥ — moneta autentyczna 20 Koron Krystian X musi mieć mintmark serca (♥) pod herbem królewskim na rewersie. Mintmark serca jest charakterystyczny dla Mennicy Kopenhaga od 1842 r. — autentyczna duńska 20-koronówka z portretem Krystiana X bez mintmarka ♥ jest bardzo mało prawdopodobna (chociaż możliwa w przypadku monet emisji prywatnej lub falsyfikatów). Sprawdź również inicjały mintmastera obok mintmarka ♥ — różne w zależności od rocznika i mistrza mennicy odpowiedzialnego za bicie w danym roku.

Premia rynkowa na 20 Koron Krystian X utrzymuje się typowo w przedziale 8-15% nad spot — wyższa niż 20 Frank LMU (5-10%, najwyższa płynność wśród historycznych) ze względu na niższą płynność wtórną duńskich monet SMU w Europie zachodniej. Premia 8-15% obejmuje koszt rzadkości (5 roczników krótkiej produkcji 1913-1917) oraz wartości kolekcjonerskiej duńskiej historii i bohaterstwa Krystiana X w II WŚ. Dla kolekcjonera europejskich monet historycznych premia 8-15% jest racjonalna w porównaniu z innymi historycznymi monetami złotymi.

Status CGT-free w Wielkiej Brytanii — 20 Koron Krystian X NIE jest CGT-free w UK, ponieważ CGT-free dotyczy wyłącznie British legal tender. Status IRA — moneta NIE jest IRA-eligible w USA, ponieważ próba 900 jest poniżej IRS minimum 999,5 dla złota inwestycyjnego. Dla rezydentów UE (Polska, Niemcy) tylko VAT exempt jest istotne — i jest ono potwierdzone przez Dyrektywę 2006/112/WE art. 344 (moneta legal tender, próba 900, wybita po 1800).

Dlaczego GoldInvest24

• Producenci z akredytacją LBMA: w katalogu znajdziesz monety i sztabki mennic akredytowanych przez London Bullion Market Association — Mennica Królewska Kopenhaga posiada status LBMA Good Delivery od 1962 r., jedna z najwcześniejszych mennic skandynawskich na liście LBMA.
• Pełny zakres monet historycznych Skandynawskiej Unii Monetarnej: 20 Koron Fryderyk VIII (1908-1912), 20 Koron Krystian X (1913-1917) — Dania; 20 Kronor Oscar II (1873-1902), 20 Kronor Gustaf V (1907-1925) — Szwecja; 20 Kroner Haakon VII (1910) — Norwegia. Ułatwia budowanie kompletnej kolekcji SMU.
• Wersje językowe PL / DE / EN: pełne opisy techniczne i specyfikacje w trzech językach dla wygodnej obsługi rynków polskiego, niemieckiego i międzynarodowego.
• Aktualne notowania metali szlachetnych: dane spot dla porównania cen oferty z bieżącą wyceną rynkową — sprawdź aktualne kursy metali przed zakupem.
• Pełne kategorie metali w jednym sklepie: dostęp do złotych monet inwestycyjnych, sztabek, srebra, platyny i palladu — wszystko z jednego konta klienta.

Porównanie 5 monet — 20 Koron Krystian X, 20 Koron Fryderyk VIII (SMU), Suweren 2012 Jubileusz, Pół Suwerena 2025 i Panda 2010 Proof

Zobacz całą kategorię złote monety inwestycyjne dostępne w GoldInvest24.

FAQ — najczęstsze pytania o 20 Koron Krystian X

Co to jest 20 Koron Krystian X i jak długo była bita?

20 Koron Krystian X to historyczna duńska moneta złota Skandynawskiej Unii Monetarnej (SMU 1873-1924) bita w Mennicy Królewskiej Kopenhaga w latach 1913-1917 — tylko 5 roczników przed zawieszeniem wymienialności złota podczas I wojny światowej. Masa brutto 8,9606 g, czyste złoto 8,0645 g, próba 900/1000, średnica 23,0 mm, nominał 20 koron duńskich. Awers: portret Krystiana X z długą brodą (Heinrich Goldschmidt). Rewers: herb królewski Danii (3 lwy w polu błękitnym z 9 sercami) z koroną. Mintmark ♥ (serce) Mennicy Kopenhaga.

Jaka jest specyfikacja techniczna 20 Koron Krystian X?

Masa brutto 8,9606 g, czyste złoto 8,0645 g, próba 900/1000 (90% złota, 10% miedzi — standard SMU), średnica 23,0 mm, grubość ok. 1,5 mm, nominał 20 koron duńskich (legal tender Dania do 1924 r.). Awers: Krystian X w lewym profilu (długa broda) — projekt Heinricha Goldschmidta, legenda CHRISTIAN X DANMARKS KONGE. Rewers: herb królewski Danii z 3 lwami i 9 sercami, korona nad tarczą, nominał 20 KRONER, rok wybicia. Mintmark ♥ Mennicy Kopenhaga.

Czym jest Skandynawska Unia Monetarna i jakie kraje wchodziły w jej skład?

Skandynawska Unia Monetarna (SMU 1873-1924) — pierwsza nowoczesna unia monetarna północnej Europy, utworzona w 1873 r. między Danią i Szwecją, dołączona przez Norwegię w 1875 r. Wspólna waluta to korona (krone/krona) z parytetem 1 korona = 0,403226 g czystego złota. 20 Koron = 8,0645 g czystego złota o próbie 900. SMU funkcjonowała 51 lat. Zawieszenie wymienialności złota podczas I WŚ w 1914 r., formalne rozwiązanie w 1924 r. Konkurencyjna do LMU (Łacińska Unia Monetarna 1865-1927).

Kim był Krystian X i jaką rolę odegrał w II wojnie światowej?

Krystian X (1870-1947) — król Danii 1912-1947 (35 lat) i Islandii (1918-1944, do ogłoszenia republiki). Brat Haakona VII Norwegii. Słynny z postawy podczas niemieckiej okupacji Danii (1940-1945) — codziennie konno przejeżdżał ulicami Kopenhagi bez ochrony jako symbol cywilnego oporu. Popularna legenda o noszeniu żółtej gwiazdy w solidarności z duńskimi Żydami jest historycznie niepotwierdzona, ale symbolizuje rzeczywistą rolę króla w ratowaniu duńskich Żydów (95% uratowanych przez przemyt do Szwecji w październiku 1943 r.).

Czym różni się 20 Koron Krystian X od pozostałych monet z paczki 110?

20 Koron Krystian X (Mennica Kopenhaga, 1913-1917) — czyste złoto 8,0645 g, próba 900, historyczna SMU, premia 8-15%. Suweren Elżbieta II 2012 — 7,32238 g, Crown Gold 916,7, rewers Paul Day, premia 7-12%. Pół Suwerena Karol III 2025 — 3,66119 g, Crown Gold, premia 5-9%. Panda 2010 Proof — 31,1035 g, 999, lustrzane tło, premia 25-50%. 20 Koron Krystian X jest jedyną historyczną monetą paczki — bita 1913-1917 przed zawieszeniem wymienialności złota I WŚ.

Jaki jest status LBMA, VAT, CGT i IRA 20 Koron Krystian X?

LBMA Good Delivery — TAK (Mennica Kopenhaga od 1962 r.). VAT w UE — ZWOLNIONA (moneta legal tender, próba 900, wybita po 1800 — Dyrektywa 2006/112/WE art. 344). CGT-free w UK — NIE (CGT-free dotyczy wyłącznie British legal tender, 20 Koron Krystian X jako Danish legal tender nie korzysta ze statusu). IRA-eligible w USA — NIE (próba 900 poniżej IRS minimum 999,5 dla złota inwestycyjnego).

Jak kupić 20 Koron Krystian X w GoldInvest24?

Złóż zamówienie w naszym sklepie z dostępem do kategorii złotych monet inwestycyjnych, pełnego zakresu monet historycznych Skandynawskiej Unii Monetarnej (Dania, Szwecja, Norwegia 1873-1924). Sprawdź aktualne notowania złota, aby porównać premię do bieżącej ceny spot. Opisy techniczne i specyfikacje dostępne w wersjach PL / DE / EN.