Banki centralne kupują złoto

Banki centralne kupują złoto na rekordową skalę — ranking zakupów 2025 i prognozy na 2026

Autor: Paweł Kucharzak, Ekspert ds. metali szlachetnych, GoldInvest24 | 19 maja 2026

Czas czytania: 12 minut | ok. 2 800 słów | Aktualizacja: 19 maja 2026

W 2025 roku banki centralne na całym świecie kupiły 863 tony złota — to czwarty rok z rzędu, w którym popyt sektora oficjalnego przekracza poziomy niewidziane od dekad. Polska, z zakupami na poziomie 102 ton, zajęła pierwsze miejsce w globalnym rankingu nabywców. W pierwszym kwartale 2026 roku tempo nie spada — szacunkowe zakupy netto wyniosły 244 tony, a prognozy World Gold Council na cały rok wskazują na 700–900 ton.

To nie przypadek, że cena złota w maju 2026 przekracza 4 500 USD za uncję, a styczniowy rekord wszech czasów sięgnął 5 405 USD. Banki centralne — instytucje zarządzające rezerwami walutowymi wartymi biliony dolarów — konsekwentnie zwiększają udział złota w swoich portfelach. Dlaczego? Jakie kraje kupują najwięcej? I co to oznacza dla rynku metali szlachetnych? W tym artykule prezentujemy pełną analizę opartą na danych World Gold Council, MFW i poszczególnych banków centralnych.

Dlaczego banki centralne kupują złoto?

Złoto pełni w rezerwach walutowych funkcję, której nie spełnia żadna waluta fiducjarna — jest aktywem wolnym od ryzyka kontrahenta. W przeciwieństwie do obligacji skarbowych czy depozytów bankowych, fizyczne złoto nie może zbankrutować, zostać zamrożone sankcjami ani utracić wartości wskutek decyzji innego rządu. To właśnie ta cecha sprawiła, że po zamrożeniu rosyjskich rezerw walutowych w 2022 roku wiele banków centralnych postanowiło zdywersyfikować swoje aktywa.

Według corocznej ankiety World Gold Council wśród zarządzających rezerwami, główne powody zakupów złota to: długoterminowe zabezpieczenie przed inflacją, dywersyfikacja portfela rezerw, brak ryzyka niewypłacalności emitenta, historyczna rola złota w okresach kryzysów oraz rosnąca niepewność geopolityczna. W 2025 roku 29% banków centralnych zadeklarowało zamiar zwiększenia rezerw złota w ciągu najbliższych 12 miesięcy — najwyższy odsetek od początku prowadzenia badania.

Ranking zakupów złota przez banki centralne w 2025 roku

Rok 2025 przyniósł 863 tony zakupów netto, co stanowi spadek o 21% względem rekordowego 2024 roku (1 045 ton), ale wciąż pozostaje znacznie powyżej średniej z lat 2010–2021, wynoszącej 400–500 ton rocznie. Oto ranking największych nabywców:

Pozycja	Kraj	Zakupy netto 2025 (tony)	Rezerwy na koniec 2025 (tony)	Kontekst
1	Polska (NBP)	102	~550	Największy nabywca na świecie, cel: 700 ton
2	Kazachstan	57	~310	Rekordowy rok, zakupy z krajowej produkcji
3	Brazylia	43	~172	Powrót na rynek po 4 latach przerwy
4	Chiny (PBOC)	27	2 306	17 miesięcy zakupów z rzędu (do III 2026)
5	Turcja	~22	~614	Sprzedaż netto w 2026 z powodu kryzysu liry
6	Czechy (CNB)	20	~72	Cel: 100 ton do 2028
7	Indie (RBI)	~15	~880	Repatriacja 274 ton złota w latach 2023–2025

Źródło: World Gold Council, Gold Demand Trends Full Year 2025, dane IMF IFS. Wartości przybliżone — niektóre banki centralne raportują z opóźnieniem.

„Polska jako największy nabywca złota na świecie w 2025 roku to historyczne osiągnięcie NBP. Plan prezesa Glapińskiego — 700 ton do końca dekady — plasuje nas w dziesiątce największych posiadaczy złota na planecie, wyprzedzając Holandię i Turcję."
— Paweł Kucharzak, GoldInvest24

Polska — od 229 do 700 ton w jedną dekadę

Narodowy Bank Polski jest jednym z najbardziej konsekwentnych nabywców złota na świecie. W 2018 roku rezerwy wynosiły 229 ton. Pod koniec 2025 roku sięgnęły 550 ton, a w pierwszym kwartale 2026 wzrosły do ok. 582 ton. W styczniu 2026 roku Rada Polityki Pieniężnej zatwierdziła plan zwiększenia rezerw do 700 ton — co według obecnych rankingów przesunęłoby Polskę z 12. na 10. miejsce wśród największych posiadaczy złota na świecie, wyprzedzając Holandię (612,5 tony) i Turcję (641 ton, choć ten kraj sprzedaje rezerwy w 2026).

Prezes NBP Adam Glapiński wielokrotnie podkreślał, że złoto stanowi fundament bezpieczeństwa finansowego państwa. Cel NBP to osiągnięcie 20% udziału złota w rezerwach walutowych, a docelowa wartość rezerw złota ma wynieść ok. 400 mld PLN (94 mld EUR). Polska repatriowała również znaczną część złota z zagranicznych skarbców — według danych NBP, większość rezerw znajduje się obecnie w skarbcu w Warszawie.

Co istotne, Polska kupuje złoto na rynku międzynarodowym za pośrednictwem transakcji OTC (over-the-counter) z refineriami i innymi bankami centralnymi. Zakupy te nie wpływają bezpośrednio na cenę złota na giełdach, ale sygnalizują strukturalny popyt, który utrzymuje presję cenową.

Chiny — oficjalne dane vs rzeczywistość

Ludowy Bank Chin (PBOC) oficjalnie dodał 27 ton złota do swoich rezerw w 2025 roku, kontynuując serię 17 kolejnych miesięcy zakupów (do marca 2026). Oficjalne rezerwy na koniec pierwszego kwartału 2026 wynoszą 2 313 ton, co czyni Chiny szóstym największym posiadaczem złota na świecie.

Jednak wielu analityków — w tym eksperci z BullionStar i Jan Nieuwenhuijs — szacuje, że rzeczywiste rezerwy Chin mogą być znacznie wyższe. Szacunki sięgają nawet 5 400 ton, co byłoby drugim wynikiem na świecie po Stanach Zjednoczonych (8 133 tony). Chiny importują setki ton złota rocznie przez Hongkong i Szanghaj, a część tych zakupów może trafiać bezpośrednio do rezerw państwowych bez raportowania do MFW.

Strategiczny kontekst chińskich zakupów jest jasny — Pekin konsekwentnie zmniejsza udział amerykańskich obligacji skarbowych w swoich rezerwach, jednocześnie zwiększając pozycję w złocie. Udział złota w rezerwach Chin wzrósł z ok. 3% w 2019 roku do ok. 9% w 2026 roku, ale wciąż pozostaje daleko poniżej średniej europejskiej (ponad 50%).

Indie — repatriacja i cel 20% rezerw w złocie

Reserve Bank of India (RBI) systematycznie zwiększa rezerwy złota — na koniec pierwszego kwartału 2026 roku wynosiły one 880,5 tony. Wartość złota w rezerwach Indii przekroczyła 108 mld USD w październiku 2025 roku, co stanowi wzrost o 31 mld USD w jednym roku obrotowym — głównie dzięki wzrostowi ceny złota.

Najbardziej interesującym trendem jest masowa repatriacja złota. W okresie od marca 2023 do września 2025 roku Indie sprowadziły z powrotem do kraju ok. 274 tony złota, które wcześniej przechowywano w skarbcach Banku Anglii i Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS). Tylko w pierwszym półroczu 2025 roku repatriowano 64 tony. To wyraźny sygnał, że RBI — podobnie jak wiele innych banków centralnych — preferuje kontrolę fizyczną nad własnymi rezerwami.

Udział złota w rezerwach walutowych Indii wzrósł z 7% dekadę temu do ok. 15% w 2026 roku. RBI nie ogłosił oficjalnego celu, ale analitycy przewidują dążenie do poziomu 20% — co oznaczałoby zakupy na poziomie kilkudziesięciu ton rocznie przez kolejne lata.

Top 10 największych rezerw złota na świecie — maj 2026

Globalny ranking rezerw złota zmienia się powoli, ale systematycznie. W ostatnich czterech latach największe przesunięcia dotyczą Chin (awans z 7. na 6. miejsce), Polski (z 22. na 12. miejsce, z perspektywą top 10) i Indii (zbliżanie się do top 8). Oto aktualny ranking:

Poz.	Kraj / instytucja	Rezerwy (tony)	% rezerw walutowych	Trend
1	Stany Zjednoczone	8 133	~76%	Stabilne od lat 70.
2	Niemcy	3 350	~74%	Stabilne, zakończono repatriację w 2017
3	Włochy	2 452	~70%	Stabilne
4	Francja	2 437	~67%	Stabilne
5	Rosja	2 336	~30%	Wzrost — zakupy od krajowych producentów
6	Chiny	2 313	~9%	Silny wzrost — 17 mies. zakupów z rzędu
7	Szwajcaria	1 040	~8%	Stabilne
8	Indie	880	~15%	Wzrost + masowa repatriacja
9	Japonia	846	~5%	Stabilne
10	Holandia	612	~63%	Stabilne
12	Polska	582	~16%	Silny wzrost — cel 700 ton, perspektywa top 10

Źródło: World Gold Council, Gold Reserves by Country, MFW IFS, dane na I kwartał 2026. Rezerwy w tonach metrycznych. Pozycja Polski (12.) uwzględniona dla kontekstu.

Co napędza falę zakupów — cztery kluczowe czynniki

Utrzymujący się od 2022 roku trend masowych zakupów złota przez sektor oficjalny nie wynika z jednego zdarzenia, lecz z kumulacji czterech strukturalnych zmian w globalnym systemie finansowym.

1. Zamrożenie rosyjskich rezerw — punkt zwrotny

W lutym 2022 roku zachodnie kraje zamroziły ok. 300 mld USD rosyjskich rezerw walutowych denominowanych w dolarach, euro i funtach. Dla wielu banków centralnych — zwłaszcza w Azji, na Bliskim Wschodzie i w Ameryce Łacińskiej — był to sygnał, że rezerwy w walutach obcych mogą zostać wykorzystane jako broń polityczna. Złoto, przechowywane w krajowych skarbcach, jest odporne na takie działania.

2. De-dolaryzacja i zmiany w strukturze rezerw

Udział dolara amerykańskiego w globalnych rezerwach walutowych spadł z 72% w 2000 roku do ok. 57% w 2025 roku (dane MFW COFER). Banki centralne krajów BRICS i Global South aktywnie poszukują alternatyw — a złoto jest jedynym aktywem rezerwowym, które nie jest jednocześnie zobowiązaniem innego państwa. Chiny, Indie, Brazylia i Arabia Saudyjska systematycznie zmniejszają pozycję w amerykańskich Treasuries na rzecz złota.

3. Inflacja i realne stopy procentowe

Po dekadzie ultraniskich stóp procentowych i fali inflacji w latach 2021–2024 banki centralne na nowo doceniły rolę złota jako zabezpieczenia przed erozją siły nabywczej. W środowisku, w którym realne stopy procentowe (po uwzględnieniu inflacji) często pozostają ujemne, złoto — mimo braku kuponu — zachowuje wartość lepiej niż wiele obligacji skarbowych.

4. Niepewność geopolityczna

Wojny w Ukrainie i na Bliskim Wschodzie, napięcia na Morzu Południowochińskim, rywalizacja technologiczna USA–Chiny, rozpad dotychczasowych sojuszy handlowych — każdy z tych czynników wzmacnia motywację do posiadania aktywa, które nie zależy od stabilności żadnego konkretnego systemu politycznego ani finansowego.

Prognozy na 2026 rok — ile złota kupią banki centralne?

World Gold Council prognozuje zakupy sektora oficjalnego na poziomie 700–900 ton w 2026 roku. Pierwszy kwartał potwierdza ten trend — szacunkowe 244 tony zakupów netto to tempo zbliżone do rekordowego 2024 roku. J.P. Morgan przewiduje średnio 585 ton zakupów kwartalnie.

Kluczowi nabywcy w 2026 roku to nadal Polska (plan kolejnych ponad 100 ton), Chiny (kontynuacja serii zakupów), Indie oraz nowi gracze — Indonezja i Malezja, które powróciły na rynek po wieloletniej przerwie. Czechy planują osiągnąć 100 ton do 2028 roku, co oznacza zakupy na poziomie ok. 10–15 ton rocznie.

„Przy obecnej cenie 4 500–5 400 USD za uncję, banki centralne kupują złoto drożej niż kiedykolwiek w historii — i nie zamierzają przestać. To najsilniejszy sygnał strukturalny dla rynku metali szlachetnych od dekad."
— Paweł Kucharzak, GoldInvest24

Turcja — przypadek sprzedawcy w świecie kupujących

Turcja jest interesującym wyjątkiem od globalnego trendu. Choć w 2025 roku bank centralny Turcji kupił ok. 22 tony złota netto, w 2026 roku sytuacja się odwróciła. W ciągu zaledwie dwóch tygodni na początku roku tureckie rezerwy spadły o ponad 118 ton — Ankara sprzedawała złoto, aby bronić kursu liry w obliczu kryzysu walutowego zaostrzanego napięciami geopolitycznymi w regionie.

Przypadek Turcji pokazuje, że złoto w rezerwach centralnych pełni podwójną rolę — jest zarówno zabezpieczeniem na trudne czasy, jak i rezerwą płynności, którą można uruchomić w sytuacji kryzysowej. To właśnie dlatego banki centralne kupują złoto w okresach stabilności — aby mieć z czego korzystać w okresach turbulencji.

Wpływ zakupów banków centralnych na cenę złota

Popyt sektora oficjalnego stanowi ok. 25–30% całkowitego globalnego popytu na złoto (łącznie z biżuterią, technologią i sektorem prywatnym). W 2024 roku, gdy banki centralne kupiły rekordowe 1 045 ton, cena złota wzrosła o ponad 25%, osiągając kolejne rekordy. W styczniu 2026 roku cena złota osiągnęła historyczny szczyt 5 405 USD za uncję.

World Gold Council i J.P. Morgan wskazują, że popyt banków centralnych jest jednym z kluczowych czynników strukturalnych podtrzymujących cenę złota na historycznie wysokich poziomach. Prognoza J.P. Morgan na IV kwartał 2026 to okolice 5 000 USD za uncję, z możliwością przekroczenia 6 000 USD w dłuższej perspektywie.

Warto podkreślić, że zakupy banków centralnych mają charakter strukturalny, a nie spekulacyjny — instytucje te kupują złoto na dekady, nie na miesiące. Nie reagują na krótkoterminowe wahania ceny, co sprawia, że ich popyt stanowi stabilne wsparcie dla rynku.

Co to oznacza dla nabywców metali szlachetnych?

Fakt, że instytucje zarządzające bilionami dolarów konsekwentnie zwiększają pozycję w złocie, jest istotnym sygnałem rynkowym. Banki centralne dysponują rozbudowanymi zespołami analitycznymi, modelami makroekonomicznymi i długoterminową perspektywą zarządzania rezerwami — podejmują decyzje o alokacji na podstawie wieloletnich strategii. Ich jednoznaczny ruch w kierunku złota sygnalizuje ocenę, że:

Po pierwsze — ryzyko systemowe w globalnym systemie finansowym pozostaje podwyższone. Po drugie — dolar amerykański, choć wciąż dominujący, traci pozycję jako jedyny bezpieczny składnik rezerw. Po trzecie — złoto jako aktywo bez ryzyka kontrahenta zyskuje na znaczeniu w świecie rosnących napięć geopolitycznych.

Dla indywidualnych nabywców złotych sztabek i złotych monet bulionowych oznacza to, że strukturalne wsparcie cenowe ze strony sektora oficjalnego prawdopodobnie utrzyma się przez najbliższe lata. Nie oznacza to oczywiście, że cena nie może korygować w krótkim terminie — ale fundamentalny popyt ze strony banków centralnych stanowi istotny bufor.

Często zadawane pytania

Ile złota kupują banki centralne rocznie?

W ostatnich czterech latach (2022–2025) banki centralne kupowały średnio 950–1 050 ton rocznie. Dla porównania, średnia z lat 2010–2021 wynosiła 400–500 ton. W 2025 roku zakupy netto wyniosły 863 tony, a prognoza na 2026 to 700–900 ton.

Który kraj kupuje najwięcej złota?

W 2025 roku największym nabywcą była Polska (NBP) z zakupami na poziomie 102 ton. Na kolejnych miejscach znalazły się Kazachstan (57 ton), Brazylia (43 tony), Chiny (27 ton) i Turcja (~22 tony). W I kwartale 2026 roku Polska kontynuuje zakupy zgodnie z planem osiągnięcia 700 ton rezerw.

Dlaczego banki centralne kupują złoto zamiast dolara?

Złoto jest jedynym aktywem rezerwowym wolnym od ryzyka kontrahenta — nie może zbankrutować, zostać zamrożone sankcjami ani stracić wartości wskutek decyzji innego rządu. Po zamrożeniu rosyjskich rezerw walutowych w 2022 roku wiele banków centralnych przyspieszyło dywersyfikację w kierunku złota.

Ile złota ma Polska (NBP)?

Na koniec I kwartału 2026 roku Narodowy Bank Polski posiadał ok. 582 tony złota, co plasuje Polskę na 12. miejscu na świecie. Plan zatwierdzony w styczniu 2026 zakłada zwiększenie rezerw do 700 ton, co przesunęłoby Polskę do pierwszej dziesiątki, wyprzedzając m.in. Holandię.

Czy zakupy banków centralnych wpływają na cenę złota?

Tak — popyt sektora oficjalnego stanowi ok. 25–30% globalnego popytu na złoto i jest uznawany za jeden z kluczowych czynników podtrzymujących cenę na historycznie wysokich poziomach. World Gold Council i J.P. Morgan wskazują na strukturalny charakter tego popytu jako istotny driver cenowy.

Ile złota mają Chiny naprawdę?

Oficjalnie PBOC raportuje 2 313 ton (I kw. 2026). Jednak niezależni analitycy szacują, że rzeczywiste rezerwy mogą sięgać 5 400 ton — byłby to drugi wynik na świecie po USA. Chiny importują setki ton złota rocznie, a część zakupów może nie być raportowana do MFW.

Czy banki centralne będą dalej kupować złoto w 2027?

Wszystkie dostępne dane wskazują, że tak. Ankieta World Gold Council z 2025 roku pokazuje, że 29% banków centralnych planuje zwiększenie rezerw złota w ciągu 12 miesięcy — najwyższy odsetek od początku prowadzenia badania. Polska, Chiny, Indie i Czechy mają publicznie ogłoszone wieloletnie programy zakupowe.

Metale szlachetne w GoldInvest24

Jeśli interesuje Cię rynek metali szlachetnych, w ofercie GoldInvest24 znajdziesz szeroką gamę produktów bulionowych od akredytowanych rafinerii i mennic — w tym produkty tych samych producentów, od których złoto kupują banki centralne.

• Złote sztabki — Argor-Heraeus, PAMP, Heraeus, Valcambi
• Złote monety bulionowe — Krugerrand, Maple Leaf, Wiedeński Filharmonik
• Srebrne sztabki — Heraeus, Argor, PAMP
• Srebrne monety bulionowe — Britannia, Maple Leaf, Kookaburra

Aktualne notowania metali szlachetnych: Kursy metali szlachetnych — złoto, srebro, platyna, pallad