1 Rand RPA Złota Moneta 1961-1983 - historyczna moneta przed-Krugerrandowa
1 Rand RPA Złota Moneta z lat 1961-1983 to historyczna moneta inwestycyjna Republiki Południowej Afryki - poprzedniczka legendarnego Krugerranda. Wybijana przez South African Mint w Pretorii w okresie 22 lat jako oficjalny mały nominał złota obiegowego. Moneta zawiera 3,66 g czystego złota (0,1177 uncji trojańskiej) w 22-karatowym stopie Crown Gold (próba 916,7), z masą całkowitą około 3,994 g. To jedna z najstarszych nowoczesnych monet złota inwestycyjnego RPA, wprowadzona po przejściu z funta południowoafrykańskiego na rand w 1961 roku.
W GoldInvest24 oferujemy autentyczne historyczne sztuki w kapslu ochronnym. Sprawdź też złote monety inwestycyjne i kursy złota.
South African Mint - poprzedniczka epoki Krugerranda
South African Mint, założona w 1890 roku w Pretorii, jest państwową mennicą Republiki Południowej Afryki - tej samej, która od 1967 roku produkuje słynnego Krugerranda. Przed wprowadzeniem Krugerranda South African Mint emitowała tradycyjne złote monety obiegowe w nominałach: 1 Rand (mały, 1961-1983), 2 Randy (większy, 1961-1983) oraz okolicznościowe Sovereign'y. Po wprowadzeniu Krugerranda (1967) - który stał się dominującym produktem inwestycyjnym - emisja 1 Rand i 2 Randy stopniowo malała aż do całkowitego zaprzestania w 1983 roku.
1 Rand RPA był używany zarówno jako moneta obiegowa (legal tender o nominale 1 rand południowoafrykański) jak i jako instrument oszczędnościowy w fizycznym złocie dla mieszkańców RPA. Konstrukcyjnie nawiązywał do brytyjskiego Sovereign'a - tę samą próbę 22K (916,7) z miedzią dla odporności mechanicznej, podobny rozmiar (19,4 mm średnicy). Obecnie 1 Rand 1961-1983 to historyczny artefakt numizmatyczny przed-Krugerrandowej epoki, ceniony przez kolekcjonerów światowych monet bulionowych.
Kluczowe cechy 1 Rand RPA 1961-1983
- Emitent: South African Mint, Pretoria
- Kraj emisji: Republika Południowej Afryki
- Status: Historyczna moneta archiwalna (1961-1983)
- Metal: Złoto inwestycyjne (Au)
- Próba: 916,7/1000 (22K Crown Gold)
- Waga czystego złota: 3,66 g (0,1177 oz trojańskiej)
- Masa całkowita: ok. 3,994 g
- Średnica: 19,4 mm
- Grubość: ok. 1,5 mm
- Rant: Karbowany
- Nominał: 1 Rand (legal tender RPA)
- Awers: Portret Jana van Riebeecka (założyciel Cape Town)
- Rewers: Antylopa Springbok (narodowy symbol RPA)
- Lata emisji: 1961-1983 (22 lata)
- Stan: Bullion - może mieć drobne ślady krążenia
- Rocznik: Mieszany (1961-1983, losowo)
- Opakowanie: Kapsel ochronny w GoldInvest24
- VAT: 0% - złoto inwestycyjne (art. 122)
- Status: Historyczny artefakt numizmatyczny
Analiza rynkowa - 1 Rand jako historyczna alternatywa
1 Rand RPA 1961-1983 zajmuje unikalną pozycję na rynku złota inwestycyjnego. Jest to historyczna moneta przed-bulionowej ery (przed wprowadzeniem konceptu monety bulionowej przez Krugerrand 1967), ale współcześnie jest traktowana jako "semi-numizmatyczne" złoto inwestycyjne. Zawartość złota (0,1177 oz) jest dobrze udokumentowana, a moneta jest na liście monet zwolnionych z VAT Komisji Europejskiej.
Z perspektywy akumulacji ułamków uncji złota, 1 Rand jest interesującą alternatywą dla 1/10 oz Krugerranda. Oba produkty zawierają podobne ilości złota (1 Rand: 0,1177 oz; 1/10 oz Krugerrand: 0,1 oz), oba mają próbę 22K, oba pochodzą od South African Mint. Różnica: 1 Rand to historyczny rocznik 1961-1983 z premią numizmatyczną, podczas gdy 1/10 oz Krugerrand to bieżąca produkcja menniczna z premią detaliczną. Premia rynkowa 1 Rand nad cenę spot 0,1177 oz złota wynosi typowo 15-30%.
Dla kolekcjonerów "South African gold history", 1 Rand 1961-1983 jest obowiązkowym elementem - razem z Krugerrandem 1967 (pierwszy rocznik bulionowy) tworzy narrację przejścia od tradycyjnej monety obiegowej do nowoczesnego bulionu. Pełna kolekcja "South African gold transition" obejmuje: 1 Rand 1961, 2 Rand 1961, Krugerrand 1967 (lub późniejszy), Krugerrand współczesny.
Awers - Jan van Riebeeck, założyciel Cape Town
Awers 1 Rand RPA przedstawia portret Jana van Riebeecka (1619-1677), holenderskiego administratora kolonialnego, który założył Cape Town (Kapsztad) w 1652 roku jako stację zaopatrzeniową holenderskiej kompanii VOC (Dutch East India Company). Van Riebeeck jest historyczną postacią założycielską europejskiej obecności w południowej Afryce - choć dziś jego rola jest interpretowana w kontekście kolonialnym z mieszanymi odczuciami, w czasie emisji monety (1961-1983) był uznawany za "ojca" białej wspólnoty południowoafrykańskiej. Portret van Riebeecka zastąpił wcześniejszy portret Jerzego VI z czasów dominium brytyjskiego. Inskrypcje: SUID-AFRIKA · SOUTH AFRICA · [rok].
Rewers - Springbok (antylopa południowoafrykańska)
Rewers przedstawia springboka (Antidorcas marsupialis) - tę samą antylopę, która później została wybrana na rewers Krugerranda (1967). Springbok jest narodowym zwierzęciem Republiki Południowej Afryki, słynnym ze skoków "stotting" - efektownych skoków na wszystkich czterech łapach jednocześnie. Projekt rewersu 1 Rand został wykonany w klasycznej południowoafrykańskiej heraldyce mennicznej. Inskrypcje: 1 RAND · 1 R.
Specyfikacja techniczna
| Parametr |
Wartość |
| Producent |
South African Mint, Pretoria |
| Kraj emisji |
Republika Południowej Afryki |
| Lata emisji |
1961-1983 (22 lata) |
| Status |
Historyczna moneta archiwalna |
| Metal |
Złoto (Crown Gold 22K) |
| Próba |
916,7/1000 |
| Waga czystego złota |
3,66 g (0,1177 oz) |
| Masa całkowita |
ok. 3,994 g |
| Średnica |
19,4 mm |
| Nominał |
1 Rand |
| Awers |
Jan van Riebeeck |
| Rewers |
Springbok |
| Stan |
Bullion - drobne ślady krążenia |
| Rocznik |
Mieszany 1961-1983 (losowo) |
| Opakowanie |
Kapsel ochronny |
| VAT |
0% (złoto inwestycyjne) |
| Numer katalogowy |
11602 |
FAQ - najczęstsze pytania
Czym 1 Rand różni się od Krugerranda?
Obie monety są emitowane przez South African Mint, ale różnią się wieloma cechami. 1 Rand to historyczna moneta obiegowa 1961-1983 z 0,1177 oz czystego złota, średnica 19,4 mm, nominał 1 Rand. Krugerrand (od 1967) to nowoczesna moneta bulionowa z 1 oz czystego złota, średnica 32,77 mm, nominał 50 randów (od 2018). 1 Rand to "przed-bulionowa" tradycja menniczna, Krugerrand to założyciel ery bulionu.
Czy 1 Rand jest objęty VAT?
Nie. Mimo 22K stopu, 1 Rand spełnia kryteria złota inwestycyjnego z art. 122 ustawy o VAT - moneta wybita po 1800 roku, próba minimum 900/1000, sprzedawana po cenie nieprzewyższającej 80% ponad wartość rynkową złota. Wszystkie roczniki 1 Rand 1961-1983 są na liście monet zwolnionych Komisji Europejskiej.
W jakim stanie są oferowane 1 Rand 1961-1983?
Monety pochodzą z obiegu i prywatnych kolekcji - mają więc drobne ślady krążenia (zarysowania, niewielkie wgniecenia, drobny patynowanie po dziesięcioleciach przechowywania). Każda sztuka jest weryfikowana przez GoldInvest24 pod kątem autentyczności (waga, średnica, materiał). Stany lepsze (extremely fine, mint state) są rzadkie i wymagają indywidualnej wyceny.
Jak rozpoznać autentyczny 1 Rand?
Każdy oryginał ma portret Jana van Riebeecka na awersie, springboka na rewersie, charakterystyczną żółto-czerwonawą barwę 22K stopu, średnicę dokładnie 19,4 mm i wagę całkowitą około 3,99 g. Test waga + średnica + ultradźwięk daje pełną pewność. Dwujęzyczne inskrypcje "SUID-AFRIKA · SOUTH AFRICA" (afrikaans + angielski) są charakterystyczne dla okresu 1961-1983.
Czy starsze roczniki 1 Rand są bardziej wartościowe?
Pierwsze roczniki (1961, 1962) miały najmniejszy mintage (po wprowadzeniu randa) i są najtrudniej dostępne. Roczniki 1965-1975 to środek emisji - typowy dostępny stock. Roczniki 1980-1983 (ostatnie przed zakończeniem emisji) - znowu trudniej dostępne. Mieszane Roczniki to losowo wybrana sztuka - może to być zarówno powszechny rocznik, jak i rzadki "lottery prize".
Czy odkupujecie 1 Rand?
Tak. GoldInvest24 aktywnie odkupuje historyczne 1 Rand RPA z indywidualnie wycenianą premią numizmatyczną zależną od rocznika i stanu zachowania.
Historyczny artefakt południowoafrykańskiego złota
1 Rand RPA 1961-1983 to unikalny historyczny artefakt łączący stare i nowe tradycje południowoafrykańskiej numizmatyki. Idealny dla osób ceniących "South African gold heritage" lub szukających ułamkowej alternatywy dla 1/10 oz Krugerranda. Zamów online w GoldInvest24.